Een woord op zijn tijd

Wie wijsheid vindt, vindt het leven (9)

Spreuken 15: 22-33

door E.J. van der Linde

 

Een goed woord

Af en toe hoor je dat er goede woorden gesproken worden: bij een jubileum, bij een afscheid of bij een begrafenis. Toch zijn we het er wel over eens dat dat veel te weinig gebeurt.

Mensen kunnen echt behoefte hebben aan een woord van waardering, een vriendelijk gebaar, een bemoedigend schouderklopje. Het leven is vaak zo koud, zo oppervlakkig, zo onpersoonlijk. Van het doorbreken ervan wordt de ander en wordt jezelf een ander mens. Daarop wijst ons Salomo in dit stuk.

 

Een woord precies op tijd

In het 9^de gebod gaat het over onze woorden. Woorden kunnen genezend werken, maar kunnen ook enorm kwetsen. Spr. 15: 23 wil dat eerste bevorderen. J.H. Kroeze vertaalt het eerste deel van dit vers met: 'welk een voldoening is er in gelegen een verstandig woord te spreken'. Je kunt een vergadering meemaken over een moeilijk probleem en ineens maakt iemand een opmerking waarvan je zegt: dát is de oplossing. Een passend woord als het ontbrekende puzzelstukje, dat je ineens in handen krijgt en kunt aanleggen. Daar ben je blij mee! Of je komt bij iemand op bezoek en hij of zij deelt met jou de moeiten van het leven. En je kunt woorden van begrip, van troost spreken. Daar knapt een ander helemaal van op! Hoe geweldig en gevat kon de Here Jezus dat! Hoe krachtig sprak Hij het bevrijdende woord tot een medemens in nood. Voor mensen met de dood voor ogen opende Hij het Paradijs. In Zijn zoekende liefde trok Hij mensen uit hun schuldige verlorenheid. Hoe goed is Zijn woord op Zijn tijd!

 

Woord en daad

Een goed woord op zijn tijd is een daad. In het Hebreeuws is dit één en hetzelfde begrip dabar. Vandaar dat Spr. 12: 25 zegt: een goed woord verblijdt het hart. Dat is een goed geneesmiddel. Helaas zijn er ook bedrieglijke woorden. Die blijken in de praktijk niet waar te zijn, of de persoon die ze uitsprak komt ze niet na. Als dat gebeurt in het kader van de eredienst, van het dienen van God, dan heten zulke mensen valse profeten (Jer. 23: 15, 16). God spreekt niet door hen. Je kunt niet op hen aan.

Christenen mogen de woorden van God beleven en doorgeven. Evangelie betekent blijde boodschap (Luk. 2: 10). Ook hier gaan woord en daad samen. God maakt Zijn woord van bekering en zaligheid waar in wie hoort naar dit Evangelie. Ook kan geloof in het Woord van God niet zonder daden van geloof, zonder goede werken. Woord en daad zijn één!

 

De zonde van de tong

Woorden kunnen ook echt rampzalig zijn. Ze zijn soms als een vlammetje dat een ontploffing veroorzaakt. Het begin van een twist is als het doorsteken van een waterkering (Spr. 17: 14). Uiteindelijk is de vraag: leeft er vrede in mijn hart, of boosaardigheid? Wil ik vrede stichten of ruzie veroorzaken? De Here Jezus spreekt de eersten zalig (Mat. 5: 9). Deze zijn graag geziene gasten. Op ruziemakers zit niemand te wachten, hooguit op hun vertrek: als er geen hout is, dooft het vuur; waar geen lasteraar is, komt de twist tot rust (Spr. 26: 20).

 

De lange adem

Het lijkt tegenwoordig wel alsof de leugen loont. Maar dit alles is denken op korte termijn. Wie op leugens bouwt, valt vroeg of laat door de mand. 'Beter een arme die in oprechtheid wandelt, dan een verkeerde van lippen, die bovendien dwaas is' (Spr. 19: 1). 'De mond van de rechtvaardige is een bron van leven, maar de mond van de goddeloze verbergt geweld' (Spr. 10: 11). En zo kun je nog wel even doorgaan. De bijbel gaat voor de lange termijn, voor Gods termijn. Beter dan het snelle cashen van de leugen is de lange adem van de waarheid en de oprechtheid.

 

De rechtspraak

Het 9^de gebod doelt vooral op de sfeer van de rechtspraak. Een vals getuigenis kon in de bijbelse tijd iemand het leven kosten. Getuigen waren beslissend. Van belang was dan het besef bij de rechtsgang: we doen dit voor Gods aangezicht. Spr. 19: 5 zegt: 'Een vals getuige blijft niet ongestraft' (door de Here!); en: 'aanzien des persoons in het gericht is verkeerd' (Spr. 24: 23).

Daartegenover is een betrouwbaar getuige een redder van levens (Spr. 14: 25). Hoe goed is dan het verlossende woord op zijn tijd. Het N.T. voert ons de Here Jezus op als de waarachtige getuige bij uitstek, de getuige met goddelijke volmacht! En juist deze betrouwbare getuige verloor het leven! Hij heeft het opgenomen tegen de macht van de leugen, de zonde, de duisternis en de dood. Hij heeft ons onrecht, bedrog, onze leugen en zonde gedragen. En dat in onze plaats. Om van ons betrouwbare mensen te maken. Mensen met een goed woord op zijn tijd. Een woord van Evangelie, een verlossend woord.

 

Discussievragen:

1. Spreken we niet veel te weinig een goed woord?

2. Bespreek het spreekwoord 'Spreken is zilver, zwijgen is goud' aan de hand van Spr. 15: 22, 28 en 32.

3. Spreken we genoeg het verlossende woord van het Evangelie?

4. Soms hoort liegen bij de 'bedrijfsethiek'. Hoe moet je daar als christen positie in kiezen?

5. Mag een christen een rechtszaak aanspannen? (vergelijk 1 Kor. 6: 1-11)